Sanırım hepimizin çocukluğunda olağanüstü canlılar önemli yer tutuyor. Cinler, periler, cadılar ve vampirler… Kimi zaman büyükler bizi korkutmak için, kimi zaman ise biz başkalarını korkutmak için kullandık bu efsaneleri. Artık vampirler, cadılar ya da bu tür şeyleri edebiyat yoluyla ya da sinema ile hayatımıza sokuyoruz. Yine de bu kavramlar, özellikle de vampir, biraz eğreti duruyor. Sanki bizden değilmiş gibi. Afilli bir yabancı isme sahip vampir çok olağan gelirken, Hilmi adında bir vampir sanki parodi gibi duruyor. Hilmi’den vampir olmaz, olsa olsa cin olur ya da öyle bir şey gibi geliyor. Konu vampirler olduğunda sadece ismin yabancı olması yetmiyor, geçtiği coğrafyanın da yabancı olması gerekiyor. Mesela bizim vampir Hilmi, Edirne’nin dar sokaklarında gece vakti evine dönen bir gruba musallat olsa… Olamıyor, olmuyor. Zaten vampir musallat olmazmış gibi geliyor. Peki mevzu vampir olduğunda ne olmalı, nasıl olmalı ya da neler olmamalı?

Şimdi kültürümüzün bu anlamda renksiz olduğunu düşünüyor ve buna bir çözüm arıyor olabilirsiniz. O zaman vampirler konusunu biraz daha derinlemesine okumanızın zamanı gelmiş demektir ve ne şanslısınız ki Seçkin Sarpkaya ve Mehmet Berk Yaltırık bu konuda çok güzel bir esere imza attı: Türk Kültüründe Vampirler: “Oburlar, Yalmavuzlar ve Diğerleri”.

Bu kitap bir araştırma ancak içinde kurgu yok demek yanlış olacaktır; çünkü konumuz vampirler. Ancak okuyacağınız en keyifli araştırmalardan biri olabilir. Hatta konuya ciddi anlamda ilgi duyanlar için başucu kitabı olacak bir kitap var karşımızda.

Ne nedir, ne değildir?

Türk Kültüründe Vampirler kitabı iki bölümden oluşuyor. Kitabın ilk bölümünde Seçkin Sarpkaya çalışmanın genel çerçevesini belirliyor. Aslında kitabın adından konu belli olsa da bu kısımda kitapta neleri bulup bulamayacağınızı da anlıyorsunuz. Ardından, “Vampir nedir?” sorusuna yanıt aranıyor ve sonrasında Türk kültüründe vampir tanımını karşılayan örnekler tek tek ele alınıyor. Yek İçgek, obur, yalmavuz, cadı, albastı, dev, emegen, erlik han, celbegen gibi Türk kültüründe vampir tanımını karşılayan ya da benzeşen efsaneler hakkında bilgiler veriliyor. Bu şekilde kitabın ilk bölümü tamamlanırken, siz de artık konuya oldukça hakim hale geliyorsunuz.

Hortlaklar üzerine fetvalar

Mehmet Berk Yaltırık tarafından kaleme alınan ikinci bölüm ise aklınızda yanıt aradığınız diğer sorulara yanıt verirken, konuyu tamamlıyor. İlk bölümde Türk kültüründeki efsaneleri tanıdıktan sonra bu kez tarihi metinlerde, fetvalarda, seyahatnamelerde, anlatılarda, edebiyatta ve sinemada vampirler ele alınıyor. Bu bölümde özellikle Ebussuud Efendi’nin hortlaklar üzerine fetvaları oldukça ilgi çekici. Diğer yandan Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde bu konuda anlattıkları da, farklı tarihi metinlerde yer alan hortlak/cadı anlatıları da gerçekten tüyler ürpertecek cinsten.

Güven Erkin Erkal’in arka kapak yazısında “Geceleri okuyun” önerisinde bulunduğu bu kitap için gerçekten öneriye kulak vermelisiniz. Böyle daha keyifli olacaktır. Benim için çocukluğumda arkadaşlarımla birbirimize anlattığımız korkunç hikâyeler kıvamında bir okuma oldu ve büyük keyif aldım.

Kitabın önsözü ise kurgu edebiyatın sevilen isimlerinden Doğu Yücel’e ait. Kabul ediyorum önsözler kimi zaman sıkıcı olabiliyor ancak o kitaptan alacağınız keyfi alabileceğiniz bir önsöz kaleme almış.

Kitabın içeriğine dair diyecek tek söz bulamazken, benim çok önem verdiğim konulardan biri olan kapak tasarımında zayıf kaldığını söylemeden geçemeyeceğim. Bana göre kapakta Türk kültüründeki vampir figürlerinden birine ya da birkaçına yer verilebilirdi. Ayrıca kitabın yayıncısı olan Karakum Yayınevi’nin logosunun kapakta kapladığı alan gereğinden büyük gibi geldi bana.

Okura bir öneri

Bu kitabı alırken Seçkin Sarpkaya’nın “Türklerin Şeytani Masalları: Türk Masal ve Efsanelerinde Demonik Varlıklar” kitabına da bir göz atmanızı öneririm. Sarpkaya’nın bu eseri de emin olun oldukça ilginizi çekecektir.

Hakan Özbek

Kitabımızı incelemek ve temin etmek için:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir